Z katarem na spacer. Jeśli tylko katarowi nie towarzyszą inne niepokojące objawy, nie dyskwalifikuje to naszych dzieci od wychylania nosów z domu. Paradoksalnie przebywanie na świeżym powietrzu może tylko pozytywnie wpłynąć na zdrowie dziecka. Spacer jest jak najbardziej wskazany i może nawet pomóc w złagodzeniu objawów infekcji U kilkuletnich dzieci katar może powodować wystąpienie również innych objawów: dziecko ma gorączkę, skarży się na ból gardła, kaszle. Dodatkowe symptomy świadczyć mogą o rozwoju choroby jak zapalenie zatok czy infekcje dróg oddechowych. Zapalenie zatok czy ucha to najczęstsze powikłania u małych dzieci wywołane przez katar Objawy kliniczne ostrego zapalenia zatok u dzieci zależą od wieku dziecka. U niemowląt i małych dzieci do 3 roku życia najczęstszą postacią ostrego zapalenia zatok jest zapalenia zatok sitowych, które rozwijają się najwcześniej. Wtórne przyczyny kataru w nosie. Katar z krwią może być przyczyną wielu chorób, które aktualnie toczą się w organizmie Lekarze wśród nich wymieniają: choroby naczyniowe (np. miażdżyca naczyń), niewydolność wątroby i nerek, zaburzenia krzepnięcia krwi (np. hemofilia, małopłytkowość), choroby zakaźne (odra, różyczka Zapalenie gardła – objawy. Objawy zapalenia gardła zależą od tego, czy jest to infekcja wirusowa czy bakteryjna. Warto pamiętać, że zakażenia paciorkowcowe najczęściej rozpoznaje się u dzieci w wieku szkolnym - od 5 do 15 roku życia. Objawy infekcji wirusowej: umiarkowany ból gardła, ból głowy, ból mięśni i stawów, Vay Nhanh Fast Money. fot. Adobe Stock Jest kilka rodzajów kaszlu i laikowi trudno ocenić jakiego dany kaszel jest pochodzenia. Kaszel u dziecka niepokoi rodzica, zwłaszcza gdy zaburza oddychanie malucha. Zapoznaj się z najpowszechniejszymi typami kaszlu u dziecka oraz metodami jego łagodzenia. Pamiętaj, aby nie działać na własną rękę i nie podawać leków bez konsultacji z pediatrą. Na skróty: Kaszel suchy i mokry Sposoby na kaszel Kaszel u dziecka w nocy Duszności Podrażnienie gardła Kaszel alergiczny Krztusiec Kaszel suchy i mokry Najczęściej objawem infekcji górnych dróg oddechowych jest kaszel suchy. Towarzyszą mu katar i/lub gorączka. Kaszel suchy może być przejawem zapalenia krtani czy zapalenia płuc. Pojawia się na początku choroby i nie przynosi ulgi - nic nie zostaje wykrztuszane. Kaszel mokry przeważnie pojawia się po kaszlu suchym, a jego nazwa jest podyktowana wykrztuszaniem zalegającej wydzieliny. Jest charakterystyczny przy ostrym zapaleniu oskrzeli i zapaleniu płuc. Sposoby na kaszel Na kaszel suchy najczęściej podawane są syropy przeciwkaszlowe. Gdy kaszel jest mokry nie można ich stosować, gdyż mokra wydzielina pozostała by w płucach i powodowała rozwój zakażenia zamiast jego leczenie. Podawać należy leki wykrztuśne i rozrzedzające wydzielinę. Środki ułatwiające odkrztuszanie dawaj dziecku minimum 4 godziny przed snem dziecka. Inaczej w czasie snu będzie kasłało i wybudzało się. Olejek sosnowy to często polecany produkt przy inhalacji. Warto zapytać pediatrę o stosowanie, bo może podrażnić drogi oddechowe. Mleko i miód ułatwiają wykrztuszanie, ale mogą powodować rozwój bakterii - nie stosuj na własną rękę, bo możesz wydłużyć czas leczenia kaszlu u dziecka. Rosół rozgrzewa i pediatrzy zalecają go nawet u mniejszych dzieci w zastępstwie za wodę. Czosnek jest naturalnym antybiotykiem. Przeczytaj więcej na temat właściwości czosnku i pamiętaj, że jest też silnym alergenem. Kaszel u dziecka w nocy Męczący kaszel potrafi uprzykrzyć życie, bo znacząco utrudnia oddychanie. Lekarze zalecają umieścić blisko łóżka dziecka olejki eteryczne do inhalacji: sosnowy, eukaliptusowy, herbaciany, miętowy czy mieszkankę, np. Olbas) Warto też nasączyć nimi pieluchę czy kawałek tkaniny i umieścić blisko dróg oddechowych na klatce piersiowej. Przy stosowaniu leków wykrztuśnych pamiętaj, aby nie podawać ich dziecku przed snem i zachowaj kilkugodzinny odstęp. Pozycja leżąca nie sprzyja wykrztuszaniu, a zatem rozrzedzona wydzielina utrudni sen. Duszności u dziecka Kiedy dziecko dusi się podczas kaszlu, jest to najczęściej objaw zapalenia krtani i tchawicy. Może świadczyć o obkurczaniu się jej. Kaszel ten jest podobny do „szczekania”. Nasza pociecha może mieć problem z nabraniem powietrza i odczuwać duszności. Wtedy jak najszybciej należy wezwać karetkę. A do czasu jej przyjazdu warto, jeśli jest chłodniej za oknem, wyprowadzić dziecko na dwór. Taki sposób może przynieść chwilową ulgę dziecku i zaoszczędzić cenne minuty do czasu fachowej pomocy. Podrażnienie gardła Zdarza się, przyczyną nagłego suchego kaszlu mogą być intensywne zapachy np. perfumy, detergenty, które podrażniają gardło. Może się on pojawić przy szybkiej zmianie temperatury powietrza lub jego wilgotności. Może go wywołać np. przejście z ciepłego do zimnego pomieszczenia. Kaszel może być pozostałością po infekcji nawet sprzed kilku tygodni. Czasami pojawia się, gdy w pokoju dziecka są odkręcone grzejniki i powietrze jest bardzo suche. Kaszel alergiczny Przewlekły kaszel może też być objawem alergii na alergeny wziewne takie jak kurz, roztocza, pyłki drzew czy traw, rzadziej pokarmy. Może też być wynikiem reakcji alergicznej na pasożyty przewodu pokarmowego. Rodzice, którzy trzymają w swoich domach zwierzęta co jakiś czas powinny podać swoim dzieciom leki na pasożyty. Kiedy kaszel jest niebezpieczny Kaszel towarzyszy chorobom, które wymieniłyśmy powyżej, ale nie tylko. Silny, uporczywy, niepozwalający na zaczerpnięcie oddechu kaszel, może być objawem krztuśca. Krztusiec, inaczej koklusz, jest wywołany pałeczką krztuśca. U chorego malucha zaczynają ukazywać się wylewy i wybroczyny do spojówek, obrzęk twarzy i powiek, wymioty, krwawienie z nosa. Wszystko to spowodowane jest ogromnym wysiłkiem dziecka podczas napadów. Choroba jest trudna do leczenia i często wymaga kilkutygodniowej hospitalizacji. Nieleczony krztusiec może prowadzić do wielu groźnych powikłań takich jak: uszkodzenie wzroku, słuchu, zapalenie oskrzeli u dzieci, płuc, nerek, opon mózgowych a nawet do śmierci. Przeczytaj: Czy to gruźlica? Poznaj jej objawySzkarlatyna u dzieci nie jest łatwa w leczeniu Katar, a właściwie nieżyt nosa, to dolegliwość, z którą musimy sobie radzić nawet kilkukrotnie w ciągu roku. Szczególnie często choroba ta dotyka najmłodszych – przedszkolaków i uczniów szkoły podstawowej. W zdecydowanej większości przypadków nieżyt nosa jest niegroźny, ale może być bardzo uciążliwy. W jaki sposób radzić sobie z katarem u dziecka? Katar i jego konsekwencjeJak sobie radzić z katarem u dziecka?Powiązane Artykuły Katar i jego konsekwencje Choć najczęściej katar trwa kilka dni, to nie oznacza, że nie powinniśmy zapobiegać rozwojowi tej dolegliwości. Szczególnie dotyczy to małych dzieci. Nieleczony katar może doprowadzić u nich do poważniejszych chorób, do zapalenia ucha czy zatok. Najwięcej problemów w związku z nieżytem nosa może pojawić się w przypadku niemowląt. Mają one bardzo małe kanały nosowe i nawet niewielki obrzęk może doprowadzić do całkowitej niedrożności nosa. Konsekwencje pojawienia się kataru u dziecka to rozdrażnienie, problemy z zasypianiem i ze snem, kłopoty z oddychaniem. Rodzic może ulżyć dziecku w chorobie, stosując leczenie objawowe – powinien jak najczęściej oczyszczać nos z wydzieliny. Jeśli kolejne dni walki z nieżytem nie przyniosą efektów, należy skonsultować się z lekarzem, który oceni, jakie leczenie zastosować i sprawdzi, czy nieżyt nosa nie doprowadził do powikłań. W zależności od przyczyny dolegliwości, znanych jest kilka rodzajów kataru – wirusowy, bakteryjny, alergiczny i przewlekły. Pierwszy z wymienionych wywołany jest przez działanie wirusów, a można się nim zarazić, przebywając w tym samym pomieszczeniu, co inny chory. Początkowo wydzielina z nosa jest wodnista, a później śluzowa. Nieleczony katar wirusowy może się przerodzić w zapalenie gardła czy ucha. Groźniejszy jest jednak katar bakteryjny, wywołany przez bakterie. Często towarzyszy mu gorączka, a powikłaniem choroby może być nawet zapalenie płuc. W takim przypadku z reguły konieczna jest antybiotykoterapia. Natomiast katar alergiczny wywołany jest kontaktem z alergenem. Wydzielina z nosa jest wodnista, a dolegliwość może dokuczać nawet przez wiele tygodni. W przypadku kataru przewlekłego mówimy o sytuacji, w której dziecko nieustannie ma katar. Przyczyną takiego stanu rzeczy może być np. skrzywiona przegroda nosa czy przerośnięty trzeci migdałek. W takim przypadku często jedynym rozwiązaniem okazuje się operacja. Jak sobie radzić z katarem u dziecka? Katar u dziecka najczęściej nie wymaga wizyty u lekarza. Konieczne jest jednak podjęcie działań, które złagodzą dolegliwości. Żeby ograniczyć objawy towarzyszące chorobie i maksymalnie skrócić jej czas, należy: systematycznie oczyszczać nos – można go udrażniać za pomocą wody morskiej lub robić inhalacje z soli kuchennej, olejków eterycznych, szałwii czy anyżu. Wydzielinę z nosa można usuwać np. za pomocą aspiratora. stosować krople obkurczające błonę śluzową nosa. nauczyć dziecko samodzielnego wycierania nosa chusteczką – prawidłowo będzie to robić dopiero kilkuletni maluch. smarować skrzydełka nosa maluszka maścią majerankową lub ochronną. dbać o odpowiednie nawilżenie powietrza – np. korzystać z nawilżacza powietrza. podawać czosnek – pozytywnie na zdrowie maluszka może wpłynąć podanie mu syropu z cytryny i czosnku czy kanapki z czosnkiem. Zapach czosnku również może przynieść ulgę – wystarczy położyć pokrojony na plasterki ząbek w pomieszczeniu, w którym dziecko przebywa. stosować produkty o działaniu przeciwzapalnym i wspomagającym naturalne siły odpornościowe, np. na bazie aloesu drzewiastego, pelargonii afrykańskiej, bzu czarnego czy aronii. Za każdym razem, kiedy katar nie chce ustąpić, a leczenie nie przynosi żadnych efektów, należy skonsultować się z lekarzem, który zaleci odpowiednie lekarstwa. Wokół kaszlu u dziecka urosło wiele mitów. Dlatego kaszel u dziecka wzbudza często wiele wątpliwości rodziców. Przeczytaj albo posłuchaj i dowiedz się, kiedy kaszel u dziecka jest groźny, czy oklepywanie pleców pomaga oraz czy każdy kaszel wymaga wizyty u lekarza! Kaszel u dziecka jest bardzo dobrze znanym objawem, ale i tak zawsze niepokoi rodziców. Zazwyczaj zwiastuje bowiem kłopoty: chorobę lub alergię. Tak naprawdę kaszel to reakcja obronna organizmu, dzięki której układ oddechowy oczyszcza się np. z zalegającej w nim wydzieliny czy z niepożądanego ciała stałego, które dostało się do dróg oddechowych (np. okruszek ciastka). Aby rozpoznać rodzaj kaszlu i szybko sobie z nim poradzić, warto się dowiedzieć czegoś więcej na jego temat. Oto prawdy i mity dotyczące uporczywego kaszlu u dziecka. Spis treściUporczywy kaszel oznacza chorobę - MITSuchy, uporczywy kaszel zawsze przechodzi w mokry - PRAWDAUporczywy kaszel może trwać bardzo długo - PRAWDAJednym syropem można wyleczyć każdy kaszel - MIT/PRAWDAKaszlące dziecko musi dużo pić - PRAWDACo oznacza taki uporczywy kaszel u dziecka?Domowe sposoby na uporczywy kaszel są kompletnie nieskuteczne - MITPrzy uporczywy kaszlu syrop na kaszel warto podawać na noc - MITOklepywanie pleców oraz inhalacje są skuteczną pomocą - PRAWDATo powinno niepokoić przy kaszlu u dziecka!W przypadku chorego niemowlaka trzeba zgłosić się do lekarza? PRAWDADzieci, które chodzą do żłobka, przedszkola chorują częściej? PRAWDAKażdy kaszel u dziecka wymaga wizyty u lekarza? MITDługi kaszel u dziecka po chorobie może być groźny? PRAWDA/MITPokasływanie "bez powodu" powinno niepokoić? PRAWDA/MIT Uporczywy kaszel oznacza chorobę - MIT Kaszel u dziecka to tylko objaw – najczęściej infekcji wirusowej lub bakteryjnej górnych dróg oddechowych, czasem zapalenia płuc. I właśnie dlatego nie należy go lekceważyć. Połączony z dusznościami, może być objawem alergii wziewnej, np. na pyłki traw. Kaszel może być także efektem zakrztuszenia się. Suchy, uporczywy kaszel zawsze przechodzi w mokry - PRAWDA Suchy kaszel to pierwszy etap infekcji. Wywołuje go drażnienie śluzówki wydzieliną (np. katarem spływającym do gardła) lub wirusami. Po kilku dniach infekcji suche pokasływanie zamienia się w mokry kaszel, połączony z odkrztuszaniem wydzieliny. Taki kaszel świadczy już o tym, że proces chorobowy trwa. Ważne, aby zdiagnozować przyczynę kaszlu. Co oznacza suchy kaszel u dziecka? Uporczywy kaszel może trwać bardzo długo - PRAWDA Kaszel u dziecka będący wynikiem infekcji może trwać przez cały okres choroby, czyli zwykle 7-9 dni. Często jednak towarzyszy dziecku jeszcze po wyleczeniu i nasila się np. przy zmianie temperatury, czyli po wejściu z ulicy do ciepłego pomieszczenia. Jest wtedy coraz słabszy, ale może utrzymywać się jeszcze nawet przez 2-3 tygodnie, aż drogi oddechowe ostatecznie się oczyszczą. Jednym syropem można wyleczyć każdy kaszel - MIT/PRAWDA Inaczej leczy się kaszel suchy, a inaczej mokry. Ten pierwszy wymaga podawania leków, które złagodzą drażnienie w gardle i męczący odruch kasłania. Natomiast przy kaszlu mokrym lekarze zalecają podawanie syropów rozrzedzających wydzielinę i ułatwiających odkrztuszanie. Jednak niektórym rodzicom trudno odróżnić kaszel suchy od mokrego, dlatego w aptekach pojawiły się "inteligentne" syropy na kaszel, przeznaczone do stosowania na obu etapach dolegliwości. Jednocześnie zmniejszają one częstotliwość odruchu kaszlowego, chronią błonę śluzową przed czynnikami drażniącymi, a także ułatwiają odkrztuszanie śluzu. Kaszlące dziecko musi dużo pić - PRAWDA Dzięki dużym ilościom płynu wydzielina staje się rzadsza i łatwiej ją odkrztuszać. Płyny nawilżą też śluzówki, przez co jego kaszel u dziecka będzie mniej męczący. Sprawdzi się tu woda niegazowana, herbatki owocowe, a nawet rosół. Ponieważ suche i ciepłe powietrze nasila kaszel, pamiętaj również o nawilżaniu mieszkania. Co oznacza taki uporczywy kaszel u dziecka? suchy – to początek infekcji, zakrztuszenie albo alergia mokry – zaawansowana infekcja świszczący – astma kaszel szczekający – zapalenie krtani napadowy – alergia Domowe sposoby na uporczywy kaszel są kompletnie nieskuteczne - MIT Wiele "leków babuni", np. syrop z pędów świerka, syrop z cebuli czy mleko z miodem to domowe sposoby na kaszel. Miód ma lepsze działanie przeciwkaszlowe niż składniki popularnych syropów, badania wykazały, że zmniejsza intensywność kaszlu o ponad 50 proc. i poprawia jakość snu dziecka o ponad 60 proc. już po jednym dniu stosowania! Uwaga: miód podajemy dzieciom po 1. roku życia. Syrop z pędów świerka działa natomiast wykrztuśnie: pomaga zarówno w suchym, jak i mokrym kaszlu. Przy uporczywy kaszlu syrop na kaszel warto podawać na noc - MIT Suchego, uporczywego kaszlu nie powinno się hamować, bo w ten sposób opóźnia się jego przejście w fazę kaszlu mokrego. Nie powinno się też zatrzymywać wykrztuszania wydzieliny przy kaszlu mokrym, bo pomaga to oczyścić płuca z bakterii i innych niepożądanych substancji. Dlatego syropy przeciwkaszlowe nie są dobrym rozwiązaniem i można je podawać wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach i tylko po konsultacji z lekarzem, np. gdy nocne ataki kaszlu są bardzo męczące i uniemożliwiają maluszkowi sen. Oklepywanie pleców oraz inhalacje są skuteczną pomocą - PRAWDA To dobry sposób na ułatwienie dziecku pozbycia się wydzieliny. Wystarczy oklepywać boki plecków dziecka dłonią złożoną w łódeczkę od dołu do góry lub zafundować dziecku inhalacje: starszą pociechę posadź nad miską z wywarem z szałwii i rumianku, młodszą – zabierz do łazienki i odkręć kran z gorącą wodą, by wypełnić pomieszczenie parą wodną. Zobacz: Kaszel u niemowlaka: jak rozpoznać kaszel i jak pomóc niemowlęciu Jak rozpoznać, czy dziecko jest przeziębione, czy ma alergię? Czy kaszel zawsze jest objawem choroby? To powinno niepokoić przy kaszlu u dziecka! Gwałtowny kaszel połączony z krztuszeniem się, brakiem oddechu – może świadczyć o dostaniu się do dróg oddechowych ciała obcego, które trzeba natychmiast usunąć. Kaszel, któremu towarzyszą wymioty, ulewanie, dławienie – może być objawem refluksu żołądkowo-przełykowego, który trzeba leczyć. Szczekający, połączony z dusznościami i świstem – może świadczyć o zapaleniu krtani i wymaga podania leków. Suchy, nocny, któremu towarzyszą problemy żołądkowe, bóle brzucha, nerwowość, niedokrwistość – może świadczyć o obecności pasożytów, które trzeba usunąć lekami. W przypadku chorego niemowlaka trzeba zgłosić się do lekarza? PRAWDA Najczęstsze dolegliwości niemowląt to przeziębienia i infekcje dróg oddechowych. Ulegają im nawet kilkumiesięczne maluszki karmione piersią, ponieważ mają jeszcze niewykształcony układ immunologiczny i mimo ciał odpornościowych otrzymywanych wraz z mlekiem mamy nie zawsze radzą sobie z wirusami. W przypadku niemowląt każda choroba wymaga konsultacji z pediatrą. Sygnałem, że dzieje się coś niedobrego, może być suchy kaszel świadczący o początku infekcji (tak objawia się podrażnienie dróg oddechowych wirusami). Mokry kaszel, z odkrztuszaniem wydzieliny, jest kolejnym etapem zakażenia i oznacza, że trwa ono już od jakiegoś czasu. Potwierdzeniem, że niemowlę rozchorowało się na dobre, będą też inne objawy – oprócz kaszlu dziecko zwykle ma katar, podwyższoną temperaturę, jest rozdrażnione i płaczliwe. Taka sytuacja wymaga wizyty w przychodni i podania maluchowi leków. Dzieci, które chodzą do żłobka, przedszkola chorują częściej? PRAWDA Mówi się, że dzieci chorują w ciągu roku 4–8 razy, a jeśli chodzą do żłobka lub przedszkola, gdzie mają kontakty z rówieśnikami – nawet 10–12 razy. W przypadku kilkulatków kaszel może być pierwszym sygnałem choroby, ale również efektem podrażnienia dróg oddechowych przez katar spływający do gardła, co może sprawiać kłopoty zwłaszcza w czasie snu. Każdy kaszel u dziecka wymaga wizyty u lekarza? MIT Jeśli malec ma tylko katar i wywołany nim kaszel – poczekaj 1–2 dni, zanim udasz się do pediatry. Dzieci w tym wieku mają już silniejsze organizmy i same zwalczają drobne infekcje wirusowe, co dodatkowo wzmacnia ich odporność. Możesz w tym czasie wspomóc smyka, zostawiając go w domu i podając mu duże ilości witaminy C oraz syrop wykrztuśny, który ułatwia pozbywanie się wydzieliny. Jeżeli objawy po kilku dniach zaczną wyraźnie słabnąć i dziecko znów zacznie brykać, oznacza to, że nie musisz się już niczym martwić. Jeżeli po 1–2 dniach objawy nie tylko nie ustają, ale dodatkowo jeszcze się nasilają (np. gorączka jest coraz większa), idź z dzieckiem do lekarza. Widocznie organizm nie dał rady pokonać wirusów lub lekka infekcja zamieniła się w silniejszy stan zapalny. Długi kaszel u dziecka po chorobie może być groźny? PRAWDA/MIT Kaszel u dziecka nie mija od razu po zakończeniu przeziębienia, a tym bardziej infekcji górnych dróg oddechowych. Zdarza się, że dokucza malcowi jeszcze przez kolejny tydzień lub dwa. To normalne: badania pokazują, że u 90 proc. dzieci kaszel jako objaw choroby trwa nawet 25 dni. O kaszlu przewlekłym mówimy natomiast dopiero wtedy, gdy utrzymuje się dłużej niż 4–5 tygodni. Jeśli dziecko przeszło infekcję, a wizyta u pediatry po zakończeniu leczenia nie wykazała żadnych niepokojących zmian w jego oskrzelach czy płucach i malec czuje się dobrze, poczekaj po prostu, aż kaszel się skończy. W tym czasie podawaj maluszkowi sporo płynów, które ułatwią produkcję wydzieliny, stosuj syropy wykrztuśne lub domowe mikstury (syrop z cebuli, miód z mlekiem – po 1. roku życia), które ułatwią dziecku jej usuwanie. Gdy mimo upływu czasu kaszel u dziecka nadal występuje i pojawiają się u niego nowe objawy chorobowe (np. wysoka temperatura lub gęsty zielony katar, który może świadczyć o zapaleniu zatok i często jest połączony z kaszlem) – idź do lekarza. Możliwe, że infekcja nie została do końca wyleczona, a być może osłabiony chorobą organizm nabawił się kolejnej (to częsty problem dzieci uczęszczających do żłobków i przedszkoli). Częste i nawracające zakażenia wirusowe górnych dróg oddechowych, które są przyczyną przewlekłego kaszlu, mogą mieć źródło w słabej odporności infekcja, jak i niska odporność to powody do podania leków i preparatów wzmacniających układ immunologiczny dziecka. Pokasływanie "bez powodu" powinno niepokoić? PRAWDA/MIT Kaszel u dziecka w trakcie przeziębienia nikogo nie dziwi, ale co, gdy pojawia się bez żadnej konkretnej przyczyny? Na przykład dziecko pokasłuje w środku nocy, chociaż w dzień jest zdrowe i zachowuje się normalnie? Albo kaszel dokucza mu przez dłuższy czas, mija, powraca, ale za każdym razem nie powoduje złego samopoczucia? Takim objawom warto się uważnie przyjrzeć, nawet jeśli nie wyglądają groźnie, ponieważ kaszel męczy dziecko, może powodować bóle mięśni klatki piersiowej i utrudniać mu sen. Jeżeli ataki pojawiają się głównie nocą w sezonie jesienno-zimowym, prawdopodobnie nie są przyczyną choroby, ale objawem wysuszenia śluzówek przez powietrze ogrzewane kaloryferami. Niska wilgotność w pomieszczeniu, w którym śpi dziecko, może powodować podrażnienie dróg oddechowych (rzęski w błonie śluzowej nosa i gardła, których zadaniem jest ochrona przed wirusami, nie pracują sprawnie). W takim przypadku nie musisz iść do lekarza. Wystarczy, że zaczniesz nawilżać powietrze – wietrz często pokój dziecka (pod jego nieobecność), stosuj nawilżacze, kładź czyste, mokre ręczniki na kaloryfery. Stosuj też spraye do nosa i podawaj dziecku dużo płynów. Kaszel u dziecka może być także objawem alergii, zwłaszcza jeśli towarzyszy mu wodnisty katar. Jeżeli objawy te nie są połączone z wysoką temperaturą, złym samopoczuciem, występują np. wiosną, gdy zaczynają pylić trawy i drzewa, lub są długotrwałe – mogą być wynikiem uczulenia na roztocza, pierze, sierść zwierząt albo pyłki roślin. Wtedy koniecznie trzeba się udać z dzieckiem do lekarza. Alergia i wywołany nią kaszel u dziecka nie tylko zmniejszają komfort życia małego pacjenta, ale również – gdy nie wdroży się leczenia – mogą się przerodzić w astmę. Jej objawy to: świszczący oddech, zadyszka, ból w klatce piersiowej oraz ataki duszności. To sytuacja, która wymaga jak najszybszej wizyty u lekarza. Pediatra skieruje dziecko prawdopodobnie do alergologa, który po wykonaniu testów i badań oceni przyczyny alergii i zaleci odpowiednie leczenie. Fot: Imgorthand / Katar u dziecka jest przyczyną ogromnego dyskomfortu, zwłaszcza gdy występują trudności z oddychaniem przez usta. Dotyczy szczególnie niemowląt i dzieci do 2 roku życia. Zazwyczaj jest konsekwencją infekcji wirusowej. Katar u dziecka jest częstą przypadłością. Kolor i gęstość wydzieliny wydobywającej się z nosa może być różna i świadczyć o konkretnej chorobie. Podczas kataru dzieci narzekają na uczucie zatkania nosa, co związane jest ze znacznym ukrwieniem błony śluzowej. W przypadku długotrwale utrzymującego się kataru należy skorzystać z porady lekarskiej. W zwalczaniu dolegliwości pomocne są domowe rozwiązania. Co wywołuje zielony katar u dziecka? Leczenie zielonego kataru u dziecka opiera się przeważnie na farmakoterapii. Lekarze mogą zalecić antybiotyki, przy podejrzeniu infekcji bakteryjnej. Powinno się stosować preparaty donosowe najlepiej izotoniczny lub hipertoniczny roztwór soli morskiej. Preparaty o działaniu sympatykomimetycznym i obkurczające błonę śluzową nosa (stosuje się do 3 dni). Środki te zmniejszają przekrwienie i obrzęk nosa, oczyszczają drogi oddechowe i zapewniają nawilżenie błony śluzowej. Zazwyczaj mają postać sprayów. Przyczyny żółtego kataru u dziecka Za śluzowo-ropny, żółty katar u dziecka odpowiadają zakażenia górnych dróg oddechowych wywołane przez bakterie. Może im towarzyszyć obrzęk małżowin nosowych, drapanie w gardle, kaszel, gorączka i uczucie ogólnego rozbicia. Taki katar u dziecka powinien być leczony antybiotykami. Ropna infekcja może rozprzestrzenić się na oskrzela i płuca, powodując ich zapalenie. Zobacz film: Przyczyny powstawania kataru. Źródło: DeFacto. Co powoduje wodnisty katar u dziecka? Bezbarwny i lejący katar u dziecka może świadczyć o reakcji alergicznej. Obficie występujący nierzadko jest objawem alergicznego nieżytu nosa, znanego też jako katar sienny. Jest to częsta choroba alergiczna, która dotyczy 10–25% populacji. Częściej występuje u chłopców. Szczyt zachorowania przypada na okres dojrzewania. Kiedy katar u dziecka trwa ponad 2 tygodnie, należy podejrzewać katar sienny. Wywołany jest przez IgE-zależną reakcję zapalną błony śluzowej nosa na alergen. Typowe objawy stanowią zwłaszcza wodnisty katar u dziecka oraz kichanie, świąd i blokada nosa, a także objawy alergicznego nieżytu spojówek, jak łzawienie, przekrwienie i świąd oczu. Objawy mogą pojawiać się sezonowo lub utrzymywać całorocznie. Za sezonowy ANN odpowiadają najczęściej alergeny wziewne, takie jak pyłki roślin wiatropylnych. Z kolei całoroczny ANN jest wynikiem reakcji na roztocze kurzu domowego, naskórek i sierść zwierząt oraz pleśnie. O wiele rzadziej ANN wywołują alergeny pokarmowe, zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego - smog (dym tytoniowy, ozon, dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, spaliny silnikowe) i leki (niesteroidowe leki przeciwzapalne). Postępowanie terapeutyczne u chorych na ANN obejmuje unikanie ekspozycji na alergen, leczenie farmakologiczne i immunoterapię swoistą, oczyszczacze powietrza w domu. Przyczyny białego kataru u dziecka Biały katar u dziecka zazwyczaj wywołany jest przez infekcje wirusowe. Czynnikiem sprawczym mogą być zwłaszcza rhinowirusy, koronawirusy i adenowirusy. W przebiegu infekcji wirusowej katar pod wpływem dużej liczby leukocytów walczących z wirusem staje się gęsty. Bagatelizowanie go może sprawić, że przejdzie w przewlekły katar u dziecka. Chory ma często podwyższoną temperaturę oraz zaczerwieniony i opuchnięty nos. Jest niespokojny, nie ma apetytu i nie chce spać. Cieknący katar u dziecka Podczas stanu zapalnego w obrębie błony śluzowej nosa znajdujące się w niej naczynia krwionośne wypełniają się krwią, rozszerzają i stają się przepuszczalne. Na skutek tego gruczoły w jamie nosowej produkują zbyt dużą ilość śluzu. W konsekwencji pojawia się cieknący katar u dziecka. Przewlekły katar u dziecka Długotrwały, ropny katar u dziecka wywołujący sapkę może być spowodowany przez skrzywioną przegrodę nosową, wrodzone defekty w obrębie ujść zatok lub przerośnięty trzeci migdałek. Schorzenia te powodują nieprawidłowy przepływ powietrza przez nos, co sprzyja infekcjom. Bywa, że jedynym rozwiązaniem jest operacja – wyprostowanie skrzywionej przegrody, poszerzenie ujścia zatok lub usunięcie przerośniętego trzeciego migdałka. Domowe sposoby na katar u dziecka Na katar u dziecka doskonale sprawdzają się domowe sposoby. W celu złagodzenia tej przypadłości można zastosować inhalacje. Pomocne są zwłaszcza takie z dodatkiem soli kuchennej lub ziół o działaniu odkażającym i ściągającym, które udrożnią nos. Oddychanie ułatwi nawilżanie powietrza i częste wietrzenie pomieszczeń, w których przebywa dziecko. Temperatura w pokoju nie powinna przekraczać 21°C. Na gorące kaloryfery warto położyć wilgotny ręcznik, podstawić miskę z wodą lub skorzystać z elektrycznego nawilżacza powietrza. Klatkę piersiową warto natrzeć maścią kamforową lub z miętowym i sosnowym olejkiem eterycznym. Na nos można stosować maść majerankową. Na katar u dziecka pomocna może być kuracja napotna oparta na ciepłych kąpielach i spożywaniu dużej ilości płynów. Dziecku można podawać ziołowe napary do picia. Na katar sprawdzają się kwiat czarnego bzu, szałwia i tymianek. Znanym naturalnym lekiem na katar u dziecka są cebula i czosnek. Objawy łagodzi kwiat lipy i sok z malin. Należy zadbać o odpowiednie ułożenie dziecka do snu. Powinno ono spać na plecach, z głową położoną wyżej w stosunku do reszty ciała, co ułatwia uwalnianie wydzieliny. Warto jest stosować sól morską do nosa (izotoniczną lub hipertomiczną i oczyszczać nosek mechanicznie przy pomocy np. gruszki). Zobacz film: Infekcje u dzieci - jak postępować i jak leczyć? Źródło: Dzień Dobry TVN. Bibliografia: 1. Brzoznowski W., Standardy diagnostyczne i terapeutyczne alergicznego nieżytu nosa, „Forum Medycyny Rodzinnej”, 2009, 3(3), s. 173–180. 2. Grad A., Bartoszewicz L., Kalicki B., Jung A., Rozpoznanie i leczenie alergicznego nieżytu nosa, „Pediatria i Medycyna Rodzinna”, 2009, 5(3), s. 199-203. 3. Szamborski R., Katar – etiologia i skuteczne leczenie, „Farmacja Polska”, 2009, 65(10), s. 723-724. fot. Adobe Stock Oddychanie to naturalny odruch – nawet o nim nie myślimy, wykonując wdech i wydech. Do czasu, gdy pojawiają się duszności, czyli kłopoty z nabraniem powietrza lub jego wypuszczeniem, ucisk w klatce piersiowej, uczucie lęku. Tych objawów nie wolno lekceważyć. Spis treści: Czym są duszności? Rodzaje duszności Jakie objawy towarzyszą dusznościom? Choroby, które najczęściej powodują problemy z oddychaniem Diagnostyka duszności Jak pomóc osobie, która ma problemy z oddychaniem? Czym są duszności? Jest to uczucie, które może pojawić się w różnych sytuacjach i z rozmaitych przyczyn. Wiąże się z tym, że chory ma problemy z oddychaniem, nie może zaczerpnąć powietrza, odczuwa bóle w klatce piersiowej lub inne dolegliwości. Bywa, że zaczyna się dusić. Często duszności pojawiają się po wysiłku (co oznaczają duszności po wysiłku), mogą jednak męczyć także w stanie spoczynku. Bywają nagłe lub mogą trwać przez długi czas. Są objawem, a nie chorobą samą w sobie, a tym samym nierzadko sygnalizują różne schorzenia (zazwyczaj w obrębie układu oddechowego, ale też układu krążenia, a nawet problemy natury psychicznej). Nasilenie duszności można określić na podstawie skali Medical Research Council (mMRC): Stopień Kiedy pojawia się duszność? 0 przy dużym wysiłku 1 przy wchodzeniu na niewielkie wzniesienie lub przy szybkim marszu po płaskiej nawierzchni 2 przy chodzeniu po płaskim terenie (chory chodzi wolniej niż rówieśnicy i musi się zatrzymywać, by nabrać tchu) 3 po przejściu około 100 m lub po kilku minutach marszu po płaskim podłożu chory musi się zatrzymać, by zaczerpnąć powietrza 4 pojawia się przy ubieraniu i rozbieraniu, uniemożliwia choremu wyjście z domu Rodzaje duszności Odczucie to możemy podzielić na duszność ostrą i przewlekłą. Każda z nich może wiązać się z innymi chorobami. Czym się od siebie różnią? Duszność ostra Pojawia się nagle. Jeśli towarzyszy jej silny ból w klatce piersiowej, może być objawem: zawału serca, aspiracji ciała obcego do dróg oddechowych, zatorowości płucnej. Jeśli zaś uczucie duszności narasta, a towarzyszą mu świsty oddechowe, należy myśleć o takich stanach jak: astma, ostra niewydolność lewej komory serca. Jeśli duszność narasta wolniej, to znaczy w ciągu kilku godzin lub nawet dni, a współistnieje z nią gorączka i odkrztuszanie plwociny, podłożem tych dolegliwości jest: ostre zapalenie oskrzeli lub zapalenie płuc. Duszność przewlekła Pojawia się stopniowo i narasta bardzo powoli. Do najczęstszych jej przyczyn należą: przewlekła obturacyjna choroba płuc, niewydolność serca, choroby śródmiąższowe płuc. Poza tym także niedokrwistość (anemia) oraz choroby układu nerwowo-mięśniowego są nierzadko podłożem tego rodzaju duszności. Jakie objawy towarzyszą dusznościom? Rzadko kiedy jest tak, że osoba chora ma tylko i wyłącznie problemy z oddychaniem – odczuciu temu zwykle towarzyszą dodatkowe symptomy. Jakie? Ból w klatce piersiowej W diagnostyce duszności ważne jest stwierdzenie obecności innych objawów. Jeśli uczuciu towarzyszy ból w klatce piersiowej, lekarz na początku myśli o chorobie wieńcowej oraz jej konsekwencji, czyli zawale mięśnia sercowego. Innymi stanami, kiedy mamy do czynienia z tym zestawem objawów (duszność+ból w klatce piersiowej) są: tamponada serca, zatorowość płucna oraz rozwarstwienie aorty. We wszystkich wyżej wymienionych przypadkach konieczne jest pilna interwencja lekarska, ponieważ są to stany bezpośredniego zagrożenia życia. Krwioplucie Jest odkrztuszaniem krwi z dróg oddechowych. Jeśli współistnieje z dusznością, podejrzewamy takie stany chorobowe jak: przewlekłe zapalenie oskrzeli, zatorowość płucna czy układowe choroby naczyń (np. ziarniniakowatość Wegenera). Jednak najpoważniejszym stanem mogącym dawać właśnie takie objawy jest choroba nowotworowa (rak płuc). Dlatego też diagnozując krwioplucie w pierwszej kolejności powinno się wykluczyć obecność zmian rozrostowych. Ból o charakterze opłucnowym Jest to ostry ból, który nasila się przy głębszych oddechach (także przy kaszlu), najczęściej lokalizujący się jednostronnie, w bocznej części klatki piersiowej. Z reguły towarzyszy mu duszność, która jest potęgowana przez wynikające z bólu opłucnowego zmniejszenie wentylacji płuc (głęboki oddech nasila ból). Najczęstszymi chorobami, w przebiegu których mamy do czynienia z dusznością i bólem opłucnowym, są zapalenie płuc i opłucnej oraz zatorowość płucna. Wykrztuszanie plwociny Poranne wykrztuszanie dużej ilości gęstej plwociny, ze współistniejącą przewlekłą dusznością, jest typowe dla przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Najcenniejszą wskazówką diagnostyczną jest w tym przypadku wieloletni nikotynizm. Także w niewydolności lewej komory serca, w stanie ostrego obrzęku płuc, obserwuje się współwystępowanie duszności i wykrztuszanie plwociny. W tym przypadku może być ona lekko podbarwiona krwią. Inne choroby objawiające się tymi dolegliwościami to: przewlekłe zapalenie oskrzeli oraz rozstrzenie oskrzeli. Świst wydechowy Są to charakterystyczne odgłosy wydawane przez chorego w czasie wydechu. Wraz z dusznością świsty wydechowe są typowe dla astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, niewydolności lewej komory serca oraz rozstrzeni oskrzeli. Świst wdechowy Tak zwany stridor, czyli odgłos świszczącego na wdechu powietrza przepływającego przez zwężoną krtań, tchawicę lub główne oskrzele. Jego nieodłącznym objawem towarzyszącym jest duszność, a stanami wywołującymi je są: obrzęk krtani, aspiracja ciała obcego do dróg oddechowych oraz guz w obrębie tchawicy, który zwęża jej światło. Objawy neurologiczne Przede wszystkim warto tutaj wspomnieć o osłabieniu mięśniowym (w tym mięśni odpowiedzialnych za oddychanie) występującym w miastenii, kiedy może dojść do zaburzenia wentylacji, a poprzez to do uczucia duszności. Poza tym wszystkie choroby neurologiczne związane z neuronami ruchowymi (np. stwardnienie zanikowe boczne) mogą stać się przyczyną tej dolegliwości. Choroby, które powodują problemy z oddychaniem Zapalenie krtani i tchawicy U dorosłych choroba objawia się obfitym wydzielaniem śluzu, który zalega w tchawicy, co powoduje duszności nasilające się po położeniu się do łóżka. U dzieci między 1. a 7. rokiem życia objawiają się silną, nagłą dusznością i suchym, męczącym, szczekającym kaszlem przechodzącym w tzw. pianie. Obie choroby najczęściej powodują wirusy. Przyczyną ostrego zapalenia krtani może być również nagłe oziębienie tkanek (np. po wypiciu zimnego napoju) lub „przetrenowanie” głosu (domowe sposoby na zapalenie krtani). Szybką ulgę przynosi pozostanie w pozycji pionowej i zimne powietrze – duszności wtedy mijają. Choroba trwa 4–7 dni. Należy w tym czasie pozostawać w łóżku. Trzeba unikać dymu, kurzu oraz nawilżać powietrze i pić dużo płynów. Jeśli lekarz nie zaleci inaczej, do południa można zażywać leki wykrztuśne, po zaś preparaty hamujące odruch kaszlu. Dzieciom najpierw podaje się niewielkie ilości sterydów, które mają zapobiec zwężaniu się krtani i jednocześnie nie dopuścić do pojawienia się duszności. Czasem zalecane są inhalacje. Astma Atak choroby jest charakterystyczny. Chory ma wrażenie zaciskania obręczy wokół klatki piersiowej, ma suchy, „szczekający” kaszel. Wydech jest wydłużony, słychać w klatce piersiowej świsty; pacjent walczy o powietrze. Pod koniec napadu odkrztusza śluzowatą wydzielinę. Przyczyny astmy są trzy: skurcz oskrzeli (obturacja), obrzęk błony śluzowej oskrzeli, gęsta wydzielina, którą oskrzela wydzielają w nadmiarze. Duszność podczas ataku astmy alergicznej, tzw. atopowej, powodują alergeny (pyłki, roztocza, sierść, pokarmy, np. mleko, orzechy). W wypadku astmy tzw. nieatopowej przyczyną duszności mogą być: intensywny zapach, gwałtowna zmiana temperatury, wzięcie aspiryny, wysiłek, emocje. W astmie trzeba podać leki, które rozkurczają oskrzela i przerywają napad. Są to tzw. beta-2-mimetyki, teofilina i jej pochodne oraz preparaty przeciwcholinergiczne. Astmy nie można wyleczyć, ale stosując prawidłowe leczenie można uzyskać remisję choroby, czyli jej bezobjawowy przebieg. Nazywa się to astmą dobrze kontrolowaną. W przypadku astmy alergicznej z otoczenia chorego trzeba usunąć wszelkie alergeny (jeśli to możliwe). Nowoczesne leczenie astmy polega na podawaniu leku przeciwzapalnego i objawowego (rozkurczającego oskrzela), najlepiej w jednym inhalatorze. POChP Głównym objawem przewlekłej obturacyjnej choroby płuc jest poranny kaszel. Potem pojawia się duszność po wysiłku i szybkie męczenie się. Kolejny etap rozwoju choroby to silna duszność w stanie spoczynku. Przyczyna choroby to przede wszystkim dym tytoniowy. Na POChP najczęściej chorują palacze. Toksyny zawarte w dymie papierosowym sprzyjają bowiem zmniejszeniu się przepływu powietrza przez drogi oddechowe i powstawaniu stanu zapalnego. Jeśli jesteś palaczką, rzuć palenie. Powinnaś jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Specjalista skieruje cię na badania, aby potwierdzić POChP. W tym celu wykonuje się rentgen płuc oraz badanie spirometryczne. Badanie polega na pomiarze objętości powietrza w płucach i jego przepływu przez oskrzela. Zaawansowane stadia POChP leczy się za pomocą leków wykrztuśnych i rozrzedzających wydzielinę, rozkurczających oskrzela oraz sterydów. Czasem konieczne jest ciągłe podawanie tlenu. Choroby układu krążenia Duszność związana z chorobą serca pojawia się po spokojnym spacerze, a nawet podczas odpoczynku. Czasem zaczyna się nagle, bez wyraźnego powodu. Kłopoty z oddychaniem są efektem zwężenia naczyń krwionośnych, spowodowanego miażdżycą. Do serca dociera mniej krwi z tlenem, co prowadzi do niedokrwienności. Dlatego właśnie pojawia się duszność. Jeśli podejrzewasz, że duszność ma związek z chorobą serca, otwórz szeroko okno, aby zyskać jak największy dostęp tlenu. Ułóż się (lub osobę, która ma atak duszności) w pozycji półsiedzącej, opartej o wysoko ułożone poduszki. Zażyj lub podaj krople nasercowe (np. Cardiamid, Neocardinę). Jeśli napad nasila się i przedłuża, trzeba wezwać lekarza. Konieczne będą badania, by stwierdzić przyczynę dolegliwości ( EKG, próba wysiłkowa i inne). Od ich wyniku oraz zaawansowania choroby zależy dalsze postępowanie i leczenie. Nerwica wegetatywna Jednym z jej objawów bywa uczucie bardzo silnych duszności, zwykle w chwilach zwiększonego napięcia nerwowego. Winę ponosi autonomiczny układ nerwowy, który odpowiada za odczuwanie i przeżywanie emocji oraz funkcjonowanie różnych narządów. Dlatego organizm reaguje na różne emocje, przyspieszając lub zwalniając bicie serca czy zmieniając częstość oddechu (stąd duszności). Jeśli w nerwicy pojawiają się duszności, przede wszystkim postaraj się wyciszyć. Może pomóc oddychanie do torebki papierowej (reguluje oddech). Nerwicy nie wolno lekceważyć. Powinnaś zwrócić się o pomoc do lekarza rodzinnego lub psychiatry. Najskuteczniejszym sposobem leczenia nerwicy jest psychoterapia. Czasem konieczne są leki wspomagające terapię. Skrzywienie kręgosłupa, wrodzone wady klatki piersiowej i inne choroby, np. ZZSK Tego typu duszności mają charakter ucisku w klatce piersiowej. Oddech jest płytki, nie można nabrać tchu. Problemy z oddychaniem nasilają się po długim przebywaniu w jednej pozycji, zwłaszcza po siedzeniu przez kilka godzin (np. przy biurku). Przyczyną problemów jest zwyrodnienie lub skrzywienie kręgosłupa w odcinku piersiowym spowodowane przede wszystkim nieprawidłową postawą. Aby zmniejszyć dolegliwości i walczyć z bólem kręgosłupa piersiowego, warto nauczyć się prawidłowej postawy: głowa nie powinna być wysunięta do przodu, lecz znajdować się na linii kręgosłupa. Barki również nie mogą być wysunięte do przodu, a łopatki odstawać. W ciągu dnia rozluźniaj i ściągaj łopatki – zapobiegnie to napięciom mięśni. Warto też ćwiczyć. Usiądź lub stań prosto. Spleć dłonie za plecami, ściągnij łopatki, odchylając głowę do tyłu. Powtórz 20 razy. Diagnostyka duszności Nagłe lub powracające duszności wymagają konsultacji lekarskiej. W zależności od podejrzeń specjalisty co do przyczyn problemów z oddychaniem zaleca się następujące badania: EKG, echokardiografię, pulsometrię, gazometrię, RTG klatki piersiowej, morfologię krwi, USG żył, tomografię komputerową klatki piersiowej, badania neurologiczne, jonogram, parametry czynności nerek. Jak pomóc osobie, która ma problemy z oddychaniem? Postępowanie z takim chorym powinno polegać na uspokojeniu go, ułożeniu w wygodnej dla niego pozycji oraz zapewnieniu dopływu świeżego powietrza. Należy również umożliwić choremu zażycie leków, które zazwyczaj stosuje on w trakcie napadów. Jeśli chodzi o duszność sercową, to jest ona spowodowana dysfunkcją głównie lewej, ale czasem również i prawej komory serca. Dochodzi wówczas do obrzęku płuc i duszności, której może towarzyszyć wykrztuszanie różowej plwociny. Co pomaga? Chorego należy wtedy również ułożyć w odpowiedniej dla niego pozycji – w tym przypadku będzie to pozycja siedząca. Zaleca się także przewietrzenie pomieszczenia, w którym się znajduje. W momencie, gdy powyższe czynności nie przynoszą skutku, należy wezwać pogotowie, ponieważ stan pacjenta wymaga interwencji lekarskiej. Na koniec warto zapamiętać, że każdy przypadek duszności, który przebiega z sinicą – czyli sinawym zabarwieniem skóry – upoważnia do wezwania pogotowia ratunkowego! Masz duszności i chcesz sprawdzić, czy to nie jest nic poważnego? Umów się na wizytę u pulmonologa. Na podstawie artykułu Iwony Janczarek „Pani Domu”. Treść artykułu pierwotnie opublikowana Więcej o chorobach związanych z płucami:Jak wygląda leczenie zwłóknienia płuc?Bezobjawowe zapalenie płuc – jak je rozpoznać i leczyć?Mykoplazma - jak ją rozpoznać i leczyć. Czy jest groźna u dzieci? dr n. Włodarczyk Pulmonolog z wieloletnim doświadczeniem. Posiada Certyfikat z zakresu Diagnostyki i Leczenia Zaburzeń Oddychania Podczas Snu. Obecnie pracuje w Centrum Medycznym Damiana. Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

czy dziecko moze sie udusic przez katar